احمد انصاری گیلانی

در اروپای غربی است که در قرن نهم از آن استفاده های زیادی می شد . شواهد موجود هم نشان

می دهد که این گیاه در دوران رنسانس و قرون وسطی یکی از ادویه های مصرفی برای

 پیشگیری از بیماری طاعون بوده و گرچه اغلب گفته می شود که زنجبیل یک ریشه است ، اما در

حقیقت بخش خوردنی آن چیزی شبیه ریشه یا ریشه نماست که ما به آن ریزم می گوییم .

منشأ این گیاه در چین است که به تدریج در هند و جنوب شرق آسیا و غرب آفریقا گسترش پیدا

کرده است . امروزه ۵۰ درصد کشت زنجبیل دنیا در هند است ولی بهترین نوع زنجبیل ، زنجبیل

جامائیکائی است .

سوال : خصوصیات ظاهری این گیاه چگونه است و در چه آب و هوایی رشد می کند ؟

جواب : زنجبیل یک گیاه پایا و خزنده است ، با ریشه های کلفت و برجسته که دارای ساقه های

راست و عمود است که طول این ساقه ها معمولا ۳۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر می باشد - برگ های نیزه

ای شکل سبز روشن دارد که طول این برگ ها حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر ممکن است برسد و

دارای خوشه هایی مخروط مانندی است که این خوشه ها شکوفه های گل صورتی و سفید را در

بر می گیرد که به تدریج این گل ها به گلهای سبز و زرد کوچک تبدیل می شود که دارای خالهای

بنفش رنگ می باشد .

این گیاه نیازمند شرایط اقلیمی گرمسیری می باشد ، یعنی شرایط اقلیمی که در آن هم فصول بارانی

سنگین وجود دارد و هم فصول خشک گرم . این گیاه معمولا بعد از ۱۰ روز از زیر خاک بیرون

می آید و جوانه می زند و بعد از ۹ تا ۱۰ ماه هم برداشت می شود .

 سوال : اجزا و ترکیبات این گیاه را بیان کنید که چه خواصی دارند و هرکدامشان برای چه

مشکلاتی می تواند مصرف داشته باشند ؟

جواب : اجزاء زنجبیل بسیار گسترده و زیاد است و بسته به محل رویش ، نوع آب و هوا و

همچنین اینکه این گیاه تازه باشد یا مانده و خشک شده باشد ترکیباتش متغییر است و فرق می

کند . بوی زنجبیل به مقدار زیاد به دلیل روغن فرار موجود در آن است که این روغن فرار

حدود ۱ تا ۳ درصد این گیاه را تشکیل می دهد و بیش از ۵۰ نوع ترکیب روغن در این گیاه

شناسایی شده است . تندی زنجبیل تازه معمولا ناشی از ترکیبات غیر فراری است که آن ها را به

اسم جنجرول می شناسند .

حال اگر این زنجبیل خشک شود ، این ترکیبات آب از دست داده و ترکیباتی به نام شوگل تشکیل می

شود که تندی زنجبیل خشک ناشی از همین ترکیبات است . بنابراین هرچه میزان جنجرول در گیاه

بیشتر باشد و همچنین هر چه میزان تندی طعم آن بیشتر باشد نشان دهنده کیفیت و تازگی گیاه

است .

سوال : حدود ۴ هزار سال می شود که از زنجبیل در پخت و پز غذاهای مختلف استفاده می کنند ،

دراین باره بیشتر توضیح دهید ؟

جواب : ریشه های زنجبیل جوان، گوشتی و شیره دار است و طعم ملایمی دارد . این ریشه ها در

سرکه یا شراب خوابانده می شود و به عنوان میان وعده در بعضی از کشورها مورد استفاده قرار

می گیرد . همچنین می شود که برای تهیه چای از آن استفاده کرد که در بعضی موارد به آن

مقداری عسل یا تکه هایی از لیمو یا پرتغال اضافه می شود .

ریشه های زنجبیل بالغ نسبتا خشک است که شیره های حاصل از این ریشه ها بسیار خاصیت دارد

و اغلب به عنوان ادویه در غذاهای چینی ، خصوصا طعم دار کردن غذاهای دریایی از آن استفاده

می شود . پودر این ریشه های پیر هم معمولا به نان اضافه می شود .

بطور کلی و بسته به نوع منطقه و ذائقه مردم آن منطقه زنجبیل می تواند به عنوان طعم دهنده یا

ادویه در کلوچه ها ، آبنبات ، نوشیدنی های غیر الکلی و چای و قهوه و غذاهای خاصی مورد

استفاده قرار بگیرد . مثلا در هند پودر آن را در غذای خاصی که برای زنان باردار و شیرده است

اضافه می کنند و ترکیبی از مغزها ، شکر و رزین و صمغ و کره هم به آن اضافه می کنند .

سوال : از گیاه زنجبیل بصورت سنتی هم برای درمان بیماری ها استفاده می شود یا خیر و اگر

استفاده می شود برای درمان چه بیماری هایی از زنجبیل استفاده می کنند ؟

جواب : چای زنجبیل دم شده یک داروی گیاهی برای سرماخوردگی است . در آمریکا آب داخل

زنجبیل برای جلوگیری ازجم های شکمی ناشی از گرما مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین در

بسیاری از کشورها به عنوان داروی گیاهی سنتی برای درمان روماتیسم ، بیماری های عصبی ،

التهاب لثه ها و دندان درد ، آسم ، سکته ، یبوست و دیابت مورد استفاده قرار می گیرد .

سوال : آیا از زنجبیل در علم پزشکی امروزی استفاده میشود ؟

جواب : امروزه تحقیقات بسیار زیادی روی زنجبیل صورت گرفته و موارد درمانی زیادی هم برای

آن پیدا کرده اند . زنجبیل باعث کاهش میزان لیپیت یا چربی خون و همچنین باعث کاهش و کم

شدن قند خون می شود . مورد دوم اثر ضد انعقادی زنجبیل می باشد . مورد سوم اثر کاهش

دهندگی فشار خون زنجبیل است . مورد چهارم اثر ضد التهابی زنجبیل است و از این نظر با

داروهایی مثل ایبوپروفن قابل مقایسه است . ضمن اینکه عوارض جانبی زنجبیل هم در مقایسه با

این داروها بسیار کمتر است و اثر ضد التهابی زنجبیل های خشک شده بسیار بیشتر از زنجبیل تازه

است .

مورد پنجم ، زنجبیل تخلیه معده را افزایش می دهد و برای هضم غذا هم بسیار مفید و موثر است

و همچنین به طور بسیار زیادی لیپات روده وپانکراس را افزایش می دهد . لیپات یک عامل کلیدی

برای هضم چربی است . اثر زنجبیل به عنوان یک عامل پیشگیری کننده از تهوع و استفراغ کاملا

اثبات شده است مثل پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی ، سرطان ها ، تهوع بعد

از عمل های جراحی ، تهوع ناشی از بارداری و تهوع ناشی از دریا زدگی .

همچنین زنجبیل می تواند پمپ ترشح اسید که در معده وجود دارد را بطور بالقوه مهار کند که این

خود باعث کاهش اسید معده شده و در زخم های گوارشی برای ما بسیار مهم است و همچنین نکته

مهم دیگر اینکه زنجبیل در کشتن باکتری به نام هلوکوباکترپایلری بسیار موثر است . این باکتری

یک عامل بسیار مهم در ایجاد زخم معده و تمام زخمهای گوارشی و پیشرفت سرطان معده و روده

بزرگ است .

مورد ششم خاصیت ضد میکروبی زنجبیل است - مورد هفتم و بسیار مهم خاصیت ضد اکسیدانی

زنجبیل است . آنتی اکسیدان ها یک عامل بسیار مهم در از بین بردن رادیکال های آزاد است .

رادیکال های آزاد هم یکسری عواملی هستند که در طی سوخت و ساز بدن یا توسط مواد شیمیایی

و یا توسط اشعه خورشید در بدن ایجاد می شود و باعث یکسری از بیماری های خطرناک مثل

سرطان می شود و یکسری از عوارضی مثل پیری هم دارد . زنجبیل رادیکال های آزاد را خنثی

می کند .

سوال : آیا تداخل درمانی مهم است یا اینکه می شود هر دارویی را بدون تجویز پزشک استفاده

کرد ، آیا تداخلی با گیاهان دارویی دیگر دارد و آیا می شود این گیاه را با توجه به خواص فراوانی

که دارد بدون نظر دکتر از آن استفاده کرد یا خیر ؟

جواب : تداخلات زیادی بین زنجبیل و یکسری از داروها گزارش شده . بنابراین کسانی که

داروهایی مثل

داروهای قلبی ، ضد فشار خون ، ضد چربی و ضد قند خون مصرف می کنند حتما طبق نظر

دکترشان زنجبیل را مصرف کنند و از خود درمانی هم بپرهیزند .

سوال : آیا زنجبیل عوارض جانبی هم دارد یا خیر ؟

جواب : بله - عوارض جانبی زیادی برای آن گزارش شده ، از قبیل افزایش خونریزی که موجب

رقیق شدن خون می شود و خونریزی را افزایش می دهد ، افزایش فعالیت ترشحی در دستگاه

گوارش و سوزش سر دل ، واکنش های آلرژی حساسیتی ممکن است بدهد و سیستم اعصاب

مرکزی را تضعیف می کند . عارضه قلبی ممکن است بدهد و باعث گرمازدگی و کاهش قند خون

می شود و ممکن است حتی مصرف زیاد این گیاه باعث سوراخ شدن دستگاه گوارش شود و خود

ممکن است باعث تهوع و همچنین کاهش افزایش فشار خون شود .

سلامتی و شادکامیتان را آرزو مندم : احمد انصاری گیلانی